जेष्ठ ४, २०७९ बुधबार

किसान समुदाय : सामाजिक सुरक्षा भत्ता शिक्षाका लागि वरदान सावित

चन्द्रकला भण्डारी
झापा । छिमेकीका नानीहरु ड्रेसमा सजिएर बोर्डिङ स्कुल गएको देख्दा मेचीनगर नगरपालिका–९ की ७० वर्षीया ज्योति किसानलाई आफ्ना नानीलाई पनि त्यसैगरी पढ्न पठाउन पाए हुथ्यो भन्ने लाग्थ्यो ।

आर्थिक अभावका कारण त्यो उहाँको लागि धेरै टाढाको कुरा थियो तर समयले कोल्टे फे¥यो । उहाँको इच्छा छोराको पालनामा पूरा नभए पनि नातिको पालामा भने पूरा भयो । आज उहाँका १० देखि १५ वर्षसम्मका नातिनातिना छिमेकीको नानीझैँ सजिएर बोर्डिङ स्कुल जान थालेका छन् । उनीहरुलाई बोर्डिङसम्म पु¥याउन सामाजिक सुरक्षा भत्ताले सहयोग गरेको उहाँको भनाइ छ ।

‘भात खानै समस्या थियो उबेला’, ज्योतिले भन्नुभयो, ‘आज सरकारले दिने भत्ताले सजिलो बनायो । नानीहरुलाई पनि पढ्नका लागि सरकारीदेखि बोर्डिङसम्म पु¥यायो ।’ उहाँका तीन जना नाति र नातिनी छन् । तीनै जनालाई उनीहरुकै नाममा आउने सामाजिक सुरक्षा भत्ताले पढ्ने खर्च पुगेको छ ।

तस्वीरः भीम किसानको फेसबुकबाट

नेपाल सरकारले ज्येष्ठ नागरिक, एकल महिलासँगै लोपोन्मुख समुदायलाई समेत सामाजिक सुरक्षा भत्ता दिँदै आएपछि आर्थिक अभावमा छोराछोरीलाई शिक्षा दिन नसकेका किसान समुदायका लागि वरदान सावित भएको हो । नेपालमै मेचीनगर नगरपालिकामा मात्रै बसोबास गर्दै आएको यो समुदाय अतिविपन्न भएकै कारण शिक्षा र स्वास्थ्यबाट विगतदेखि नै वञ्चित हुँदै आएको थियो । ‘सरकारले दिएको सुरक्षा भत्ता हामी मासिदिँदैनौँ’, किसानका राजाको रूपमा रहनुभएका मेचीनगर–९ का सुन्दरलाल किसानले भन्नुभयो, ‘उनीहरुको शिक्षामा लगानी गरिरहेका छौँ ।’

किसान समुदायका बालबालिका शिक्षित भएसँगै अहिले उनीहरुको परिवार र बस्ती नै शिक्षित महसुस भएको उहाँको भनाइ छ । उहाँले अधिकांशले छोराछोरीलाई बोर्डिङ र सरकारी स्कुल पठाउने गरेको बताउनुभयो । बालबालिकाको नाममै आएको रकमले मासिक शुल्क तिर्ने, खाजालगायतका उनीहरुलाई आवश्यक सामग्री खरिद गर्न पुग्दै आएको उहाँले जानकारी दिनुभयो ।

किसान समुदायका अगुवा जोगी किसानले भत्ताकै कारण समुदायको चेतनास्तरमा समेत सुधार आएको बताउनुभयो । ‘हिजो काम नहुँदा के खाउँ भन्ने चिन्ता थियो आज छैन’, उहाँले भन्नुभयो, ‘हाम्रो त जागिर जस्तै भएको छ, तीन तीन महिनामा १२ हजार पाउँछौँ ।’ उहाँले खेतबारी पनि नभएका र रोजगारीसमेत नपाइरहेको अवस्थामा पाएको भत्ता धेरैको जीवन गुजाराको माध्यम भएको बताउनुभयो ।

उहाँका अनुसार विगतमा जाँडरक्सी खाएर सकिने भत्ताको समुदायमा आएको सामाजिक चेतनाले शिक्षामा लगानी हुन थालेको हो । यो समुदायका पुरुषभन्दा स्कुल, कलेज गएर पढ्ने विद्यार्थीमा महिला बढी छन् । हाल एसएलसी पास गर्नेको संख्या २०० बढीको हाराहारी छ । त्यसैगरी प्लस टु पास गर्ने ७० भन्दा बढी र स्नातक गर्नेको संख्या २० को हाराहारीमा रहेको उहाँको भनाइ छ ।

सरकारले २०५२ सालदेखि ज्येष्ठ नागरिकलाई जीवन निर्वाह गर्न सघाउनका लागि रु १०० का दरले भत्ता दिन थालेको थियो । हाल सो रकम बढेर मासिकरूपमा रुचार हजारका दरले वितरण गर्दै आएको छ । सरकारले अझै भत्ता बढाइदिए त रोजगारी नभए पनि बाँच्न समस्या नहुने उनीहरुको बुझाइ छ । झापाको मेचीनगर, बाहुनडाँगी, शान्तिनगर, धाइजन, बुट्टाबारीलगायत स्थानमा बसोवास रहेको सो जाति लोपोन्मुख समुदायमा सूचीकृत छ । राज्यले लोप हुन लागेको जाति भनेर मासिकरूपमा सामाजिक सुरक्षा भत्ता दिँदै आएको छ । त्यही पैसा र दैनिक ज्याला मजदुरी गरेर उनीहरुले आफ्नो जीविका चलाउँदै आएका छन् ।

विसं २०६८ को जनगणनानुसार किसान समुदायको जनसंख्या एक हजार ९०० थियो । विसं २०७८ को जनगणनाको तथ्याङ्क सार्वजनिक नहुँदा उनीहरुको जनसंख्या बढेको छ या घटेको छ भन्ने यकिन हुन बाँकी नै छ ।

प्रकाशित मिति : बैशाख ७, २०७९ बुधबार  ६ : ५२ बजे

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
लोकप्रिय
ताजा

इजलास दैनिक

कार्यालय सम्पर्क - बिर्तामोड,झापा
सम्पादक – प्रदीप परियार
कम्पनी दर्ता नम्बर : १६९६५४/७३/०७४
विज्ञापनको लागि : ०२३–५३५०२८
सम्पर्क : ९८५२६३५०२८/९८५२६४५०२८
टाइम्स मिडिया नेटवर्क प्रा.लि. द्वारा प्रकाशित ‘इजलास दैनिक’को आधिकारिक वेबसाइट तपाईंको साझा इजलास