काठमाडाैं, २९ असाेज । हात हाम्रो शरीरको सबैभन्दा धेरै चलाइने र विभिन्न वस्तुहरूको सम्पर्कमा आउने अङ्ग हो। त्यसैले हात सफा राख्नु र सरसफाइमा ध्यान दिनु स्वास्थ्यका दृष्टिकोणले अति नै महत्वपूर्ण हुन्छ। हात किन सफा राख्नुपर्छ र हात नधुँदा वा सरसफाइमा ध्यान नदिँदा हुने बेफाइदा तथा असरहरूका बारेमा हामी केही जानकारी दिनेछाैं ।

हात किन सफा राख्नुपर्छ ?
संक्रमणबाट बचावट: हामीले दिनभरमा ढोकाका ह्यान्डल, पैसा, मोबाइल फोन, सार्वजनिक बसका रेलिङ र विभिन्न वस्तुहरूलाई छुन्छौँ। यस्ता ठाउँमा लाखौँ हानिकारक ब्याक्टेरिया, भाइरस र कीटाणुहरू रहेका हुन्छन्, जुन हातको माध्यमबाट शरीरभित्र प्रवेश गर्न सक्छन्। साबुनपानीले हात धोएर यी कीटाणुहरूलाई नष्ट गर्न सकिन्छ।

व्यक्तिगत तथा सार्वजनिक स्वास्थ्य: नियमित रूपमा सही तरिकाले हात धुने बानी बसाल्दा समुदायमा सरुवा रोगहरूको फैलावटलाई धेरै हदसम्म कम गर्न सकिन्छ।

खानाको शुद्धता सुरक्षित गर्न: खाना खानुअघि वा खाना पकाउनुअघि हात सफा गर्दा हातमा टाँसिएका कीटाणुहरू खानामार्फत पेटमा जान पाउँदैनन्।

हात नधुँदा हुने बेफाइदा तथा असरहरू
पाचन प्रणालीमा गडबडी (डाइरिया तथा झाडापखाला): हात नधोई खाना खाँदा वा अनुहार छुँदा कीटाणुहरू सीधै पेटमा पुग्छन्। यसले गर्दा झाडापखाला, फूड प्वोइजनिङ, पेट दुख्ने र बान्ता हुने जस्ता समस्याहरू निम्तिन्छन्।

श्वास प्रणालीसम्बन्धी संक्रमण (रुघाखोकी र फ्लू): कीटाणुयुक्त हातले नाक, मुख वा आँखा छुँदा रुघाखोकी, इन्फ्लुएन्जा (Flu), कोभिड-१९ र निमोनिया जस्ता श्वासप्रश्वाससम्बन्धी संक्रमणहरू सजिलै सर्ने जोखिम हुन्छ।

आन्द्रासम्बन्धी गम्भीर रोगहरू (टाइफाइड र हेपाटाइटिस ‘ए’): दूषित हातको कारण टाइफाइड र कमलपित्त वा हेपाटाइटिस ‘ए’ जस्ता खतरनाक रोगका भाइरस तथा ब्याक्टेरियाहरू शरीरमा प्रवेश गर्न सक्छन्, जसले स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पुर्‍याउन सक्छ।

छालाको संक्रमण: हातमा जम्मा भएका ब्याक्टेरिया र फोहोरका कारण हात वा छालाका विभिन्न भागहरूमा संक्रमण हुने, खटिरा आउने वा घाउ पाक्ने समस्या देखा पर्न सक्छ।

रोग प्रतिरोधात्मक क्षमतामा असर: बारम्बार विभिन्न कीटाणुहरूको सम्पर्कमा परिरहँदा र सरसफाइमा ध्यान नदिँदा शरीरले निरन्तर संक्रमणसँग लड्नुपर्छ, जसले गर्दा समग्र स्वास्थ्य कमजोर बन्दै जान्छ।

हातलाई नियमित रूपमा साबुनपानीले राम्ररी ( कम्तीमा २० सेकेन्डसम्म) धुने बानी बसालेमा यस्ता धेरैजसो सरुवा रोगहरूबाट आफू र आफ्नो परिवारलाई सुरक्षित राख्न सकिन्छ।