काठमाडाैं, ४ कार्तिक । अक्टोबर २१ का दिन विश्व इतिहासमा धेरै महत्त्वपूर्ण राजनीतिक, सैन्य तथा ऐतिहासिक घटनाहरू घटेका छन्।

यस दिनसँग सम्बन्धित प्रमुख राजनीतिक तथा ऐतिहासिक घटनाक्रमहरू मध्य सन् १९५० अक्टोबर २१ का दिन चिनियाँ पीपुल्स लिबरेसन आर्मी ले तिब्बतको चम्दो क्षेत्रमा प्रवेश गरी सैन्य कार्बाही अगाडि बढाएको थियो। यस घटनाले आधुनिक तिब्बतको राजनैतिक भविष्य र चीनसँगको सम्बन्धमा ठूलो मोड ल्यायो, जसले गर्दा पछि सन् १९५१ मा ‘सत्र बुँदे सम्झौता’ मा हस्ताक्षर हुने बाटो खुल्यो र तिब्बतमाथि चीनको प्रत्यक्ष प्रशासनिक नियन्त्रण स्थापना भयो।

ट्राफल्गरको युद्ध र बेलायतको नौसैनिक वर्चस्व (सन् १८०५) :  सन् १८०५ अक्टोबर २१ का दिन बेलायती रोयल नेभी र फ्रान्स तथा स्पेनको संयुक्त नौसेनाबीच विश्वप्रसिद्ध ‘ट्राफल्गरको युद्ध’ भएको थियो। स्पेनी तट नजिकै भएको यो लडाइँमा बेलायती सेनाको नेतृत्व एड्मिरल होरासियो नेल्सनले गरेका थिए।

यस युद्धमा बेलायती सेनाले शानदार विजय हासिल गर्‍यो, जसले नेपोलियन बोनापार्टको बेलायतमाथि आक्रमण गर्ने योजनालाई सधैंका लागि असफल बनाइदियो। यद्यपि, यही युद्धमा बेलायती नौसैनिक हिरो नेल्सनको भने गोली लागेर निधन भएको थियो। यसले आगामी एक शताब्दीसम्म विश्वको समुद्रमा बेलायतको एकछत्र राज स्थापित भयो।

फ्रान्समा महिलालाई पहिलो पटक मतदानको अधिकार (सन् १९४५):  द्वितीय विश्वयुद्धपछिको राजनीतिक परिवर्तनसँगै सन् १९४५ अक्टोबर २१ का दिन फ्रान्समा ऐतिहासिक निर्वाचन सम्पन्न भयो। यसै चुनावमार्फत फ्रान्सेली इतिहासमा पहिलो पटक महिलाहरूले मतदान गर्ने अधिकार पाएका थिए। लामो समयदेखि राजनीतिक अधिकारबाट वञ्चित रहेका महिलाहरूले मताधिकार प्राप्त गर्नु फ्रान्सेली लोकतन्त्र र महिला अधिकारको आन्दोलनमा एक ठूलो राजनीतिक कोसेढुङ्गा मानिन्छ।

सोमालियामा सैन्य कु (कू-कू) र सियाद बारेको उदय (सन् १९६९) :  सन् १९६९ अक्टोबर २१ का दिन पूर्वी अफ्रिकी राष्ट्र सोमालियामा रक्तपातहीन सैन्य विद्रोह भयो। सोमालियाका तत्कालीन राष्ट्रपति अब्रिड रसिद अली शेर्माकेको हत्या भएको भोलिपल्टै सेनाका जनरल मोहम्मद सियाद बारेले रक्तपातबिना नै सत्ता आफ्नो हातमा लिए। यस सैन्य कू पश्चात् सोमालियामा वैज्ञानिक समाजवादको घोषणा गरियो र सियाद बारेले अर्को दुई दशकभन्दा बढी समयसम्म देशमा अधिनायकवादी शासन चलाए।

भियतनाम युद्ध विरुद्ध वाशिंगटन डीसीमा ऐतिहासिक प्रदर्शन (सन् १९६७) :  सन् १९६७ अक्टोबर २१ का दिन अमेरिकाको राजधानी वाशिंगटन डीसीमा भियतनाम युद्धको विरोधमा इतिहासकै ठूला प्रदर्शनहरूमध्ये एक प्रदर्शन भएको थियो। करिब १ लाखभन्दा बढी जनसमुदाय अमेरिकी रक्षा मन्त्रालय (पेन्टागन) अगाडि जम्मा भएर भियतनाममा अमेरिकी सैन्य हस्तक्षेप तत्काल बन्द गर्न माग गरेका थिए। अमेरिकी सरकारको विदेश नीतिविरुद्ध जनताको यो विरोधले अमेरिकासहित अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिमा ठूलो हलचल ल्याएको थियो र यसलाई अमेरिकी शान्ति आन्दोलनको एक महत्त्वपूर्ण मोड मानिन्छ।

चिनियाँ सेनाद्वारा तिब्बत नियन्त्रण (सन् १९५०) :  सन् १९५० अक्टोबर २१ का दिन चिनियाँ पीपुल्स लिबरेसन आर्मी ले तिब्बतको चम्दो क्षेत्रमा प्रवेश गरी सैन्य कार्बाही अगाडि बढाएको थियो। यस घटनाले आधुनिक तिब्बतको राजनैतिक भविष्य र चीनसँगको सम्बन्धमा ठूलो मोड ल्यायो, जसले गर्दा पछि सन् १९५१ मा ‘सत्र बुँदे सम्झौता’ मा हस्ताक्षर हुने बाटो खुल्यो र तिब्बतमाथि चीनको प्रत्यक्ष प्रशासनिक नियन्त्रण स्थापना भयो।अक्टोबर २१ का दिन विश्व राजनीतिमा साम्राज्यवादी शक्तिको हारदेखि लिएर नागरिक अधिकारको प्राप्ति, सैन्य विद्रोह र युद्धविरोधी आन्दोलनजस्ता घटनाहरूले गहिरो प्रभाव पारेका छन्।