काठमाडौँ । अमेरिकाको खाद्य तथा औषधि प्रशासन (एफडीए) ले सोमबार एचआइभी रोकथामको लागि वर्षमा दुई पटक लगाइने सुईको सस्तो जेनेरिक संस्करणलाई स्वीकृति दिएको छ ।

योसँगै यस औषधिलाई कम आय भएका देशहरूमा बजारमा ल्याउन सहज हुनेछ । यो स्वीकृति भारतीय कम्पनी डा. रेड्डीज ल्याबोरेटरीजले घोषणा गरेको हो ।

यसले लेनाकापाभिरको जेनेरिक संस्करण बनाउँदैछ । यसैगरी विश्वव्यापी स्वास्थ्य पहल युनिटाइडले पनि यस्तै सम्भावनाको घोषणा गरेको छ ।

सन् २०२५ सेप्टेम्बरमा डा। रेड्डीज, युनिटाइड, अफ्रिकी स्वास्थ्य अनुसन्धान संस्थान विट्स आरएचआई र क्लिन्टन हेल्थ एक्सेस इनिसिएटिभ (सीएचएआई) बीच भएको मूल्य सम्झौताअनुसार यो जेनेरिक औषधि १२० देशहरूमा प्रति व्यक्ति प्रति वर्ष ४० डलरमा उपलब्ध हुनेछ ।

डा। रेड्डीज फार्मास्युटिकल सर्भिसेज तथा एपीआईका कार्यकारी प्रमुख दीपक सप्राले जारी गरेको एक विज्ञप्तिमा भनिएको छ, “यो हामी सबैका लागि गौरवको क्षण हो ।”

विज्ञप्तिमा भनिएको छ, “जटिल लामो समयसम्म असर गर्ने सुईबाट दिइने औषधि लेनाकापाभिरलाई किफायती मूल्यमा विकास र उत्पादन गर्न बलियो वैज्ञानिक क्षमता र उत्पादन विशेषज्ञता आवश्यक पर्‍यो, जसले तत्काल पहुँचको आवश्यकता पूरा गर्न सकियो।”

युनिटाइडका कार्यकारी निर्देशक फिलिप ड्युनेटनले भनेका छन्, “युनिटाइडको प्रारम्भिक जोखिम उठाउने कदमले वैज्ञानिक उपलब्धि र वास्तविक पहुँचबीचको समय घटाउन मद्दत गरिरहेको छ ।”

लेनाकापाभिरलाई पहिलो पटक अमेरिकी औषधि कम्पनी गिलियडले विकास गरेको थियो । ठुला क्लिनिकल परीक्षणमा यो ९९.९ प्रतिशतभन्दा बढी प्रभावकारी साबित भएपछि सन् २०२५ जुनमा यसलाई स्वीकृति दिइएको थियो । वर्षमा दुई पटक लगाइने यो सुईले प्रतिरक्षा प्रणालीलाई तालिम नदिई खोपजस्तै काम गर्छ ।

दैनिक चक्कीभन्दा यो एचआइभी प्रि–एक्सपोजर प्रोफिलेक्सिस (प्रिइपी) दिने अझ प्रभावकारी तरिका हुन सक्छ । दैनिक सेवन गर्ने चक्कीलाई सन् २०१२ मा अमेरिकी स्वीकृति मिलेको थियो तर यसले नियमित रूपमा सेवन गर्दा मात्र काम गर्छ ।

तर लेनाकापाभिरको अमेरिकामा प्रति वर्ष करिब २८ हजार डलर पर्छ । बीमाले बिरामीले तिर्ने रकम घटाए पनि यो उच्च मूल्य हो । त्यसैले रोगविरुद्धको अभियानमा सफलता हात पार्न यसको मूल्यका कारण ठुलो बाधा बनेको थियो ।

विश्वभर एचआइभीले चार दशकमा ४ करोडभन्दा बढी मानिसको ज्यान लिएको छ । सन् २०२४ को अन्त्यतिर गिलियडले लेनाकापाभिरका लागि छ वटा जेनेरिक उत्पादकलाई स्वैच्छिक लाइसेन्स दिएको थियो, जसमा डा. रेड्डीज पनि समावेश छ ।

युनिटाइडको विज्ञप्तिअनुसार, “जेनेरिक उपलब्ध हुनुअघि नै १० प्रारम्भिक अफ्रिकी देशमा एक लाख २५ हजारभन्दा बढी मानिसले गिलियडको लेनाकापाभिर सुरु गरिसकेका छन्।” डा. रेड्डीजका अनुसार यो स्वीकृति अमेरिकी एफडीएको ‘प्रेसिडेन्ट्स इमर्जेन्सी प्लान फर एड्स रिलिफ (पेप्फार)’ कार्यक्रमअन्तर्गत दिइएको हो ।