काठमाडौँ। नेपाली काँग्रेसका नेता प्रकाशमान सिंहले पार्टीको १४औँ महाधिवेशनबाट निर्वाचित सभापति र केन्द्रीय कार्यसमितिलाई विशेष महाधिवेशनका नाममा विस्थापित गर्न नमिल्ने बताएका छन्।

काँग्रेसभित्र नेतृत्वको वैधानिकता र विशेष महाधिवेशनलाई लिएर विवाद कायम रहेका बेला सिंहले पार्टीको विधान, नियम र स्थापित प्रक्रियाबाहिर गएर गरिने निर्णय स्वीकार्य नहुने धारणा राखेका हुन्।

मंगलबार काठमाडौँको शान्तिबाटिकामा आयोजित गणेशमान सिंहको जन्मजयन्ती कार्यक्रममा सहभागी भएका उनले पार्टीको नेतृत्व परिवर्तनलगायत विषयमा संस्थागत प्रक्रिया र लोकतान्त्रिक अभ्यासलाई बेवास्ता गर्न नहुने बताए।

विशेष महाधिवेशनको वैधानिकतामाथि प्रश्न उठाउँदै सिंहले केही व्यक्ति भेला भएर कार्यक्रमलाई विशेष महाधिवेशनको नाम दिँदैमा त्यसले स्वतः वैधानिक मान्यता प्राप्त नगर्ने जिकिर गरे।

पार्टी सभापति र केन्द्रीय कार्यसमितिको सहमतिमा विशेष महाधिवेशन गर्ने काँग्रेसको स्थापित परम्परा रहेको उल्लेख गर्दै उनले निर्वाचित नेतृत्वलाई हटाउने विषयमा मनोमानी निर्णय गर्न नपाइने बताए।

‘पार्टीको स्थापित अभ्यास र प्रक्रियाअनुसार हुनुपर्ने विशेष महाधिवेशनलाई जबर्जस्ती रूपमा व्याख्या गरेर १४औँ महाधिवेशनबाट निर्वाचित पार्टी सभापति र केन्द्रीय कार्यसमितिलाई विस्थापित गर्ने अधिकार कसैलाई छैन,’ सिंहले भने।

काँग्रेसको आन्तरिक विवादका सन्दर्भमा सिंहले दिएको अभिव्यक्तिले पार्टी नेतृत्वको वैधानिकतासम्बन्धी असहमति अझै कायम रहेको देखाएको छ। यद्यपि, विशेष महाधिवेशनको वैधानिकताबारे उनको भनाइ राजनीतिक दाबी हो। यस विषयमा निर्वाचन आयोगको निर्णय र त्यसविरुद्धको कानुनी प्रक्रियासमेत जोडिएका छन्।

पार्टी विवाद समाधानमा गणेशमानको आदर्श अनुसरण गर्न आग्रह
गणेशमान सिंहको सालिकमा माल्यार्पणपछि सञ्चारकर्मीहरूसँग कुरा गर्दै नेता सिंहले काँग्रेसभित्र उत्पन्न राजनीतिक अन्योल समाधानका लागि व्यक्तिगत स्वार्थभन्दा पार्टीको सिद्धान्त र लोकतान्त्रिक मूल्यलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने बताए।

गणेशमान सिंहले राजनीतिक जीवनमा प्रदर्शन गरेको त्याग र निष्ठा अहिलेको काँग्रेस नेतृत्वका लागि पनि मार्गदर्शक हुनुपर्ने उनको भनाइ थियो।

२०४६ सालको जनआन्दोलन सफल भएपछि तत्कालीन राजा वीरेन्द्रले प्रधानमन्त्री बन्न प्रस्ताव गर्दा गणेशमान सिंहले उक्त पद स्वीकार नगरी कृष्णप्रसाद भट्टराईलाई अघि सारेको प्रसंग उनले स्मरण गरे।

त्यस निर्णयलाई व्यक्तिगत पद र प्रतिष्ठाभन्दा लोकतान्त्रिक मूल्यलाई महत्त्व दिएको उदाहरणका रूपमा व्याख्या गर्दै सिंहले राजनीतिक नेतृत्वले परिस्थितिअनुसार त्याग गर्न सक्नुपर्ने बताए।

गणेशमान सिंहको निर्णयले प्रधानमन्त्रीको चयन जनताको चाहना र लोकतान्त्रिक प्रक्रियाबाट हुनुपर्छ भन्ने सन्देश दिएको उनको धारणा थियो।

उनले काँग्रेसका संस्थापक तथा अग्रज नेताहरू बीपी कोइराला, गणेशमान सिंह, कृष्णप्रसाद भट्टराई र सुवर्णशमशेर राणाले लोकतन्त्र, राष्ट्रियता र पार्टीको सिद्धान्तका लागि गरेको संघर्ष स्मरण गर्दै उनीहरूको राजनीतिक आदर्शबाट वर्तमान नेतृत्वले शिक्षा लिनुपर्ने बताए।

राजनीतिक परिवर्तनसँगै आर्थिक सुधार आवश्यक
सिंहले लोकतन्त्रको सफलता राजनीतिक अधिकार प्राप्तिमा मात्रै सीमित हुन नहुने उल्लेख गर्दै नागरिकको आर्थिक अवस्थामा सुधार ल्याउनु पनि उत्तिकै आवश्यक रहेको बताए।

गणेशमान सिंहले लोकतान्त्रिक परिवर्तनसँगै आर्थिक क्रान्तिको आवश्यकता औँल्याएको स्मरण गर्दै उनले बेरोजगारी न्यूनीकरण, रोजगारी सिर्जना र नागरिकको जीवनस्तर सुधारलाई राज्यको प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने धारणा व्यक्त गरे।

राजनीतिक उपलब्धिको वास्तविक अर्थ नागरिकको दैनिक जीवनमा सकारात्मक परिवर्तन आउनु भएको उल्लेख गर्दै उनले लोकतान्त्रिक व्यवस्थालाई आर्थिक समृद्धिसँग जोड्नुपर्ने बताए।

लोकतन्त्र र राष्ट्रियतामाथि चुनौती उत्पन्न हुँदा नेतृत्वबीचको असहमति थप गहिरो बनाउनेभन्दा पनि सिद्धान्त र संस्थागत प्रक्रियाका आधारमा समाधान खोज्नुपर्ने उनको भनाइ थियो।

सिंहले गणेशमान सिंहको योगदानलाई स्मरण गर्ने अवसर औपचारिक श्रद्धाञ्जलीमा मात्र सीमित नराखी उनको त्याग, निष्ठा र लोकतान्त्रिक मूल्यलाई व्यवहारमा उतार्नुपर्नेमा जोड दिए।

उनले काँग्रेसको वर्तमान विवाद समाधानमा पनि पार्टीको ऐतिहासिक विरासत, विधिसम्मत प्रक्रिया र संस्थागत निर्णयलाई आधार बनाउनुपर्ने बताए।