काठमाडौँ, ४ असोज। साना बालबालिकाले पेन्सिलले भित्तामा लेख्ने वा चित्र बनाउने काम सामान्य हो। कहिलेकाहीँ उनीहरू आफ्नो सिर्जनात्मकता देखाउन भित्तालाई नै कागजजस्तै प्रयोग गर्छन् भने, कहिलेकाहीँ पढ्दापढ्दै त्यसमा जथाभाबी कोर्ने गर्छन्। समस्या तब आउँछ जब ती दागहरू सजिलै हट्दैनन् र तिनलाई सफा गर्ने क्रममा भित्ताको रङ बिग्रिने जोखिम हुन्छ। यदि तपाईँका बालबालिकाले पनि भित्तामा पेन्सिलले कोरेका छन् भने चिन्ता लिनुपर्दैन। पेन्सिलका दागहरू सामान्यतया धेरै गाढा हुँदैनन् र तिनलाई केही सरल तरिकाहरू अपनाएर हटाउन सकिन्छ। यद्यपि, पूरै भित्तामा कुनै पनि सामग्री प्रयोग गर्नुअघि त्यसलाई भित्ताको सानो र खासै नदेखिने भागमा परीक्षण गर्न नबिर्सनुहोस्।

१. इरेजरको प्रयोग
पेन्सिलको दाग हटाउने सबैभन्दा सजिलो तरिका सफा र नरम इरेजरको प्रयोग गर्नु हो। धेरै जोडले थिच्नुको सट्टा, दाग लागेको ठाउँमा इरेजरले बिस्तारै रगड्नुहोस्; धेरै जोड लगाउँदा भित्ताको सतह वा रङ बिग्रन सक्छ। यदि दाग हल्का छ भने, केही पटक बिस्तारै रगड्दा नै भित्ता सफा हुन्छ। इरेजर पूर्ण रूपमा सफा छ भन्ने कुरा सुनिश्चित गर्नुहोस् ताकि त्यसमा भएको फोहोर भित्तामा नलागोस्।

२. माइक्रोफाइबर कपडा
इरेजरले दाग हटाएपछि पनि भित्तामा हल्का अवशेष बाँकी रहेमा, तपाईँ माइक्रोफाइबर कपडा प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ। कपडालाई हल्का भिजाउनुहोस् र त्यसमा अतिरिक्त पानी नरहने गरी राम्ररी निचोर्नुहोस्। अब, जहाँ दाग थियो त्यो ठाउँलाई बिस्तारै पुछ्नुहोस्। भित्तालाई जोडले नघोट्नुहोस्; धेरै घोट्दा—विशेष गरी ‘म्याट फिनिस’ (matte finish) भएका भित्ताहरूमा—रङ वा फिनिसमा परिवर्तन आउन सक्छ।

३. बेकिङ सोडा र पानीको लेप
यदि पेन्सिलको दाग अलि पुरानो छ र इरेजरले सजिलै मेटिँदैन भने, तपाईँ बेकिङ सोडा र पानीको मिश्रण प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ। यी दुईलाई मिसाएर हल्का लेप (पेस्ट) तयार पार्नुहोस्। यो लेप सिधै पूरै भित्तामा लगाउनुको सट्टा, पहिले भित्ताको कुनै सानो र खासै नदेखिने भागमा परीक्षण गर्नुहोस्। यदि रङमा कुनै देखिने परिवर्तन आएन भने, दाग लागेको ठाउँमा यसलाई निकै बिस्तारै लगाउनुहोस्। केही समयपछि, उक्त ठाउँलाई माइक्रोफाइबर कपडाले सफा गर्नुहोस् र त्यसपछि सुक्खा कपडाले पुछेर सुकाउनुहोस्।

४. साबुन र पानी प्रयोग गर्दा सावधानी
पेन्सिलका हल्का दागहरू हटाउन पानी र थोरै मात्रामा हल्का ‘डिस सोप’ (भाँडा धुने साबुन) को मिश्रण प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ। यस घोलमा कपडालाई हल्का भिजाउनुहोस्, त्यसलाई राम्ररी निचोर्नुहोस् र दागलाई बिस्तारै पुछ्नुहोस्। भित्तामा सीधै पानी खन्याउने वा छर्कने काम नगर्नुहोस्, किनकि अत्यधिक चिसोपन वा पानीले रङको सतह बिगार्न सक्छ। साथै, सफा गरिसकेपछि उक्त ठाउँलाई सुक्खा कपडाले पुछ्नु पनि महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

५. ‘म्याजिक इरेजर’ (Magic Eraser) को प्रयोग
यदि तपाईँसँग घरमा ‘म्याजिक इरेजर’ छ भने, पेन्सिलका दागहरू हटाउन यसको प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ। यसलाई हल्का भिजाउनुहोस् र दाग लागेको ठाउँमा एकदमै बिस्तारै रगड्नुहोस्। म्याजिक इरेजर अलिकति खस्रो प्रकृतिको हुने भएकाले यसलाई जोडले रगड्नु हुँदैन। प्रयोग गर्नुअघि भित्ताको नदेखिने कुनै सानो भागमा यसलाई परीक्षण गर्न नबिर्सनुहोस्; यदि रङको बनावट वा चमकमा कुनै परिवर्तन देखिएमा यसको प्रयोग नगर्नुहोस्।

यदि दागहरू अझै पनि हटेनन् भने के गर्ने?
कहिलेकाहीँ, बच्चाहरूले पेन्सिलले यति जोडसँग थिच्छन् कि सामान्य सफाइबाट दाग पूर्ण रूपमा हटाउन सकिँदैन। यस्तो अवस्थामा, भित्तामा बारम्बार घोट्ने काम नगर्नुहोस्; अत्यधिक घोट्दा पेन्सिलको दागभन्दा बढी रङलाई क्षति पुग्न सक्छ। यदि दाग धेरै गहिरो छ वा भित्ताको सतह पहिले नै क्षतिग्रस्त छ भने, तपाईँ त्यो क्षेत्रमा ‘टच-अप’ रङ लगाउन सक्नुहुन्छ। रङ्गाउनुअघि सतह सफा र सुक्खा छ भन्ने सुनिश्चित गर्नुहोस् तथा भित्तामा रहेको साविकको रङ र फिनिससँग मिल्ने रङ प्रयोग गर्नुहोस्।

भविष्यमा भित्ताहरूलाई दाग लाग्नबाट कसरी जोगाउने?
यदि घरमा साना केटाकेटीहरू छन् जो बारम्बार भित्ताहरूमा लेख्छन् वा चित्र कोर्छन् भने, तपाईँले ती क्षेत्रहरूमा उनीहरूका लागि समर्पित रेखाचित्र बोर्ड वा कागजका पानाहरू राखिदिन सक्नुहुन्छ। यसले बच्चाहरूलाई आफ्नो सिर्जनात्मकता पोख्ने अवसर दिन्छ र भित्ताहरूलाई बारम्बार फोहोर हुनबाट जोगाउँछ।

यदि तपाईँ आफ्नो घर रङ्गाउने योजना बनाउँदै हुनुहुन्छ भने, सजिलै धुन वा सफा गर्न सकिने भित्री रङ (washable paint) छनोट गर्नु बुद्धिमानी हुन्छ। यस्तो रङ लगाइएको भित्तामा सानातिना दाग लाग्दा सफा गर्न धेरै सहज हुन्छ।